S@P Jaarboeken

Nr. 16: Vorstelijk, Koninklijk, Keizerlijk. Archieven van vorstenhuizen in Europa

Onder redactie van Yvonne Bos-Rops, Marijke Bruggeman en Gustaaf Janssens.

Vorstelijke huisarchieven behoren tot een bijzondere categorie. Het zijn privé-archieven, familiearchieven, maar vanwege de aard van de functie van de soeverein ook met een publieke kant. Deze archieven zijn van uitzonderlijk belang voor de studie van de politieke en administratieve geschiedenis van de verschillende staten en van de evolutie van de (politieke) rol van de vorst. Daarnaast bieden ze informatie over de evolutie van de organisatie van de hofhouding en van de maatschappelijke betrokkenheid van de vorsten en hun familie.

Dit Jaarboek geeft inzicht in de archieven van de regerende Europese koningshuizen, met in het bijzonder aandacht voor de situatie in Nederland en België. De auteurs vertellen over de lotgevallen van de archieven en gaan onder andere in op de aanwezige bestanden, de toegankelijkheid daarvan en de mogelijkheden voor raadpleging. Maar niet alleen de huidige monarchieën komen aan bod, ook vorstenhuizen van weleer worden behandeld. De Russische tsaren, de Pruisische vorsten, de Duitse Keizer, de Habsburgers. Hoe werd er gearchiveerd, wat is er van hun archieven geworden en waar zijn zij raadpleegbaar? 

Naast artikelen over de collecties, organisatie en de werking van de koninklijke archiefdiensten, zijn ook verhalen van onderzoekers opgenomen die een uniek inkijkje geven in hoe vroeger en nu onderzoek gedaan wordt in de archieven van het Nederlandse en het Belgische koningshuis. Tot slot bevat het Jaarboek een overzicht van regerende en niet meer regerende vorstenhuizen in Europa en hun archieven. En er is een addendum met de stambomen van de behandelde Europese geslachten bijgevoegd, om de ingewikkelde familierelaties en verbanden tussen de vorstenhuizen inzichtelijk te maken.

Het nieuwe Jaarboek zal gepresenteerd worden op vrijdagmiddag 25 november tijdens een door de Stichting Archiefpublicaties georganiseerd middagsymposium in de Gotische Zaal in Den Haag. Vier auteurs geven vast een voorproefje. Voor meer informatie en aanmelding voor het symposium klik hier.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Bestel "Vorstelijk, Koninklijk, Keizerlijk" in de webwinkel.

Lees de recensie in het Reformatorisch Dagblad

 


 

Nr. 15: Cartografie. Visie op de kaart

Onder redactie van Marc Hameleers, Patricia Alkhoven, Rink Kruk en Marc Carnier. 

Eindelijk is er een boek dat de cartografie benadert vanuit de visie op beheer en gebruik. Een must voor alle beheerders én gebruikers van private, archief en museale cartografische collecties. Het omvangrijke en rijk geïllustreerde jaarboek ‘Cartografie. Visie op de kaart’ verscheen op 17 juni 2016.

Cartografische producten bestaan uit meer dan alleen de bekende oude kaarten van een producenten als Willem Jansz. en zijn zoon Joan Blaeu. Visualisaties van ruimtelijke gegevens worden sinds mensenheugenis om tal van redenen vervaardigd en gebruikt. Bijvoorbeeld om onbekende gebieden in kaart te brengen, ter oriëntatie op land, zee en in de lucht, om eigendom te registreren of om sociale en economische structuren in een bepaald gebied te visualiseren. Het beheren en gebruiken van cartografische collecties is het onderwerp van het te verschijnen boek.

Niet eerder is er een dergelijke selectie van artikelen over cartografische collecties samengebracht in een bundel. Een twintigtal auteurs uit Nederland en Vlaanderen hebben medewerking gegeven aan het boek. In de inleiding wordt het ontstaan van de cartografie en de kaart beschreven. Daarnaast gaat het boek met een ruim aantal artikelen in op kaartbeheer in tijden van digitalisering, beheer van geo-collecties en beschikbaarstelling. In een serie casestudies worden onderwerpen als polder-, stads-, toeristische en zeecartografie besproken. Ook is er een bespreking van opleidingen in de cartografie opgenomen in het boek. 

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Bestel "Cartografie" in de webwinkel.

 


 

Nr. 14: Macht en onmacht. De rol van archieven in oorlog en bij rechtsherstel

Onder redactie van Ron Blom, Gerd De Coster, Iris Heidebrink en Michel Vermote.

Archieven hadden en hebben verschillende rollen in de gewapende strijd om de macht en in de macht van archieven tegen het vergeten. Strijdende partijen proberen om allerlei redenen archieven van de tegenpartij in beslag te nemen, of trachten juist zoveel mogelijk om archieven die kunnen gelden als bewijsstukken van zijn handelen te evacueren danwel te vernietigen. Ook nemen de partijen maatregelen om de historische archieven, die de basis vormen van legitimiteit en identiteit, te beschermen tegen oorlogsgeweld. Tijdens de oorlog worden vanzelfsprekend ook nieuwe archieven gevormd. Door oorlogsschade, bewuste vernietiging, evacuatie, wegvoeren naar het buitenland, plundering en heen- en weer gesleep van archieven in een oorlogssituatie wacht er na afloop immens veel werk wat het opsporen van archiefmateriaal en onderhandelingen over teruggave betreft. Want archieven zijn nodig voor de reconstructie van de geschiedenis en de verwerking van leed. Individuele burgers hebben recht op informatie over begaan onrecht en het lot van vermisten. In die zin spelen archieven een cruciale rol in de overgang van een periode van bezetting, revolutie en onderdrukking naar een nieuw regime.

Dit veertiende Jaarboek van de Stichting Archiefpublicaties geeft een indruk van lopende discussies in de archivistiek over dit brede thema van macht van archieven. Het boek is ontstaan uit een samenwerking tussen Belgische en Nederlandse archivarissen en dat weerspiegelt zich in de inhoud. De Eerste Wereldoorlog trekt bij de artikelen van Belgische oorsprong de meeste aandacht, de Tweede Wereldoorlog bij de artikelen van Nederlandse auteurs. De thematiek is echter van alle tijden, zoals blijkt uit bijdragen van over de Mechelse Raad, het volkenrecht en over de basisprincipes van de rol van archivarissen in het ondersteunen van mensenrechten tijdens en na internationale conflicten en dictatuur.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

Bestel "Macht en onmacht" in de webwinkel.

 


 

Nr. 13: Profiteer – Profileer – Prioriteer, Gedachten en handreikingen voor professionalisering van het archieftoezicht: Inspectie

Onder redactie van Jan Beens, Roelof Braad en Frans Smit.

De regelingen rond het Archieftoezicht zijn de laatste jaren sterk in beweging. Over het thema inspectie was nog maar weinig achtergrondinformatie vastgelegd en er waren wettelijke veranderingen aanstaande, waardoor nieuwe wegen voor het toezicht ingeslagen moesten worden. De artikelen zijn ondergebracht in vijf hoofdstukken: Vergezicht, De Praktijk, Het Bestel, Methoden en Technieken en Professionalisering. Telkens is vanuit ander perspectief naar en over het onderwerp van deze bundel geschreven.

Toepassing van de wetgeving vraagt om bestudering en hoe dit in de praktijk handen en voeten kan krijgen. Tools en handreikingen voor de praktijk zijn in ontwikkeling en zeker nog niet uitgerijpt. ICT, digitalisering, procesmatig werken, ontgrenzing, privatisering en internationalisering zorgen voor snelle veranderingen en vragen steeds om nieuwe aandacht en benaderingsmethoden. Het vak van de toezichthouder – de informatie-accountant, zo u wilt – met of zonder archiefdiploma, is volop in ontwikkeling.

Het Jaarboek 13 heeft weliswaar niet de pretentie een handboek archiefinspectie te zijn, het geeft echter wel een goed beeld van een tussenstand, misschien een mix van inspectie oude stijl en de recente vernieuwingen. Een gezonde mix dus om nieuw het vak te overdenken, te bediscussiëren en verder te ontwikkelen.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

Bestel "Profiteer - Profileer - Prioriteer" in de webwinkel.

 


 

Nr. 12: Particuliere archieven. Fundamenten in beweging.

Onder redactie van Theo Vermeer, Petra Links en Justin Klein.

Alle archieven die niet door een overheidsorgaan worden gevormd, worden door een particulier gevormd, bijvoorbeeld een persoon, een bedrijf, een vereniging, een stichting en een kerkgenootschap.  

De redactie heeft het jaarboek ingedeeld vanuit de visie dat particuliere archieven in verschillende contexten worden gevormd en dat het gevolgen heeft voor de vorm waarin particuliere archieven gedurende de laatste decennia zijn ontstaan. Onderdeel van deze visie is dat archiefvormers midden in deze contexten een rol hebben en deze rol gevolgen heeft voor de wijze waarop en hoe een archiefinstelling particulier archief acquireert en beheert.  De indeling van dit jaarboek loopt synchroon met deze visie en heeft geleid tot een opdeling in drie katernen, namelijk ‘Maatschappij en particulier archief’, ‘Digitaal particulier archief’ en ‘Archiefvormer en particulier archief’. De katernen worden geïllustreerd met bijdragen van drie historici, respectievelijk Annejet van der Zijl, Suzanne Jansen en Hinke Piersma. Zij sluiten de katernen af met een reflectie op hun ervaringen bij het gebruik van particuliere archieven voor hun onderzoek.

Het jaarboek ‘Particuliere Archieven’ bestaat uit wetenschappelijke bijdragen, geeft handreikingen en adviezen ten aanzien van de methodiek van verwerving en behoud van particuliere archieven. De bijdragen zijn zowel uit binnenland en buitenland, omdat ook in het buitenland aandacht is voor verwerving en behoud van particuliere archieven. Daardoor is het mogelijk te komen tot vergelijkend onderzoek, maar het laat tevens de kansen, gevaren en uitdagingen scherper zien.

Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van de Hogeschool van Amsterdam (Domein Media, Creatie en Informatie).

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

Bestel "Particuliere Archieven" in webwinkel.

 


 

Nr. 11: Colonial Legacy of South East Asia. The Dutch Archives

Onder redactie van Charles Jeurgens, Ton Kappelhof en Michael Karabinos.

De elfde bundel van Stichting Archiefpublicaties staat in het teken van koloniale archieven. In het Engelstalige jaarboek geven de redacteuren een overzicht van de verschillende methodes om koloniale archieven te bestuderen. Daarbij hebben zij gekozen voor de koloniale archieven van Indonesië/Nederlands-Indië, Maleisië en Singapore.

De auteurs, zowel historici als archivarissen, constateren dat de koloniale archieven vaak alleen als bron van onderzoek worden gezien. In de bundel wordt duidelijk dat het archief, in het bijzonder het koloniale archief, ook onderwerp van onderzoek moet zijn. De redacteuren definiëren koloniaal archief als ‘procesgebonden informatie die voortvloeit uit het vormen, in standhouden, besturen, beheren, exploiteren en ontwikkelen van de gebieden en inwoners die in een afhankelijke bestuurlijke relatie staan tot een externe heersende macht’. Archieven zijn geen statische bronnen. Ze zijn gevormd, aangepast door diverse partijen zoals regeringen, organisaties, bedrijven, kerken, families en particulieren; om achtereenvolgens beheerd en gebruikt te worden in archieven.  

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Het voorwoord kunt u hier lezen.

The preface is available here.

Raadpleeg het jaarboek online.

 


 

Nr. 10: Archivaris: professie, professional, professionaliteit, professionalisering.

Onder redactie van Erika Hokke en Thijs Laeven.

Het beroep van archivaris is even dynamisch als de samenleving waarvoor en waarin de archivaris zijn missie volbrengt. De samenleving is anno 2010 volop in verandering. Het beroep verandert mee. Verandering als constante factor – van alle tijden. Het jaarboek van 2010 brengt de kernkwaliteit van ons beroep in beeld. Wat is de eigenheid van het beroep? Wat is de meerwaarde van de beroepsuitoefening? Welke legitimiteit heeft de beroepsbeoefenaar? In de vier thema’s professie – professional – professionaliteit – professionalisering komen deze vragen en ontwikkelingen terug.

De professional anno 2010 loopt tegen 21e-eeuwse beroepsgrenzen aan. Nieuwe ontwikkelingen als Web 2.0, Archief 2.0, digitale duurzaamheid, records continuum, e-depot en virtuele studiezaal stellen andere vragen aan archivistische competenties. De RHC-vorming, de opheffing van de Archiefschool, de besteldiscussie en visieontwikkeling bevorderen een nieuwe institutionalisering van de beroepsomgeving. Het verkennen van de grenzen van het beroep zet aan tot reflectie. En tot vernieuwing. Hoe ontwikkelt zich ons beroep? Hoe wordt ons beroep gezien? Hoe zien we zelf ons beroep? Wat gebeurt er in en rond ons beroep? Is het in eigen land anders dan in het buitenland? Welke invloed heeft dat op professie? Welke gevolgen zien we voor beroepstaken en bekwaamheidseisen? Hoe kunnen we ons door opleiding en leven-lang-leren blijven professionaliseren?

Dit jaarboek is een momentopname van de stand van zaken in 2010, een analyse van hoe we tot hier gekomen zijn en een vooruitblik naar wat er mogelijk komen gaat, met binnen- en buitenlandse bijdragen van onder anderen Filip Boudrez, Luciana Duranti, Fred van Kan, Eric Ketelaar, Christine Martinez, Elizabeth Shepherd en Theo Thomassen. Een pleidooi voor een learning continuum, zoals Hans Scheurkogel (1953-2006), coördinator opleidingen van de Archiefschool en docent aan de toenmalige leerstoelgroep Archief en informatiewetenschap van de Universiteit van Amsterdam, dat noemde. Ook van hem is een artikel opgenomen in de bundel. Collega’s en vrienden dragen dit jaarboek aan hem op.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

 


 

2008: Spreken is goud; Oraties en colleges van hoogleraren… en de archivistiek

Onder redactie van Hans Waalwijk en Jorien Weterings.

Ter gelegenheid van het emeritaat van Prof. Dr. F.C.J. Ketelaar is een selectie van oraties en afscheidscolleges van hoogleraren gebundeld in een nieuw jaarboek van de Stichting Archiefpublicaties.

De bundel bevat niet alleen de redes van hoogleraren in de archiefwetenschappen - tot nu toe J.L. van der Gouw (Amsterdam 1973-1980), C. Dekker (Amsterdam 1981-1996), K.J.P.F.M. Jeurgens (Leiden 2005) en F.C.J. Ketelaar (Leiden 1992-2002 en Amsterdam 1997-2009) zelf -, maar ook van professoren die bewust of onbewust, thema’s aansnijden die in relatie staan tot de archivistiek.
De besproken thema’s variëren van informatierecht, informatie- en communicatietechnologie en bestuurlijke informatievoorziening, tot bestuursrecht en bestuursgeschiedenis.

De hier verzamelde teksten zijn soms makkelijk te verkrijgen, al dan niet full-text via het internet, of in het verleden gedrukt of herdrukt in het Nederlands Archievenblad. Maar ook enkele bekende en belangrijke ‘archieforaties’ waar moeilijk aan te komen was, zijn nu weer voor handen. Bovendien is de tekst van het afscheidscollege van Ketelaar zelf, uitgesproken op donderdag 28 mei 2009, in druk beschikbaar.

Het is met name de context waarin de redes zijn geplaatst, die het voor archivarissen interessant maak om er kennis van te nemen: de al genoemde bewuste of onbewuste keuze om te oreren over gegevens en gegevensverwerking, informatie en informatieobjecten, archiefbescheiden en archieven. Over archiefbeheer in het verleden en het heden. Dicht bij huis en in verre landen. Informatie als deel van de administratie, tot de rol en functie van het gebruik. Historisch geanalyseerd of in een meer filosofische context geplaatst. Kortom: archivistiek vanuit verschillende disciplines.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Bestel "Spreken is goud" in de webwinkel.

 


 

2007: Lezen! Teksten over het archief.

Onder redactie van Yvonne Bos-Rops, Gustaaf Janssens, Charles Jeurgens en Eric Ketelaar.

Elk zichzelf respecterend vak beschikt tegenwoordig over een canon. Uit een discussie over een canon voor het archiefvak is ook dit Jaarboek van de Stichting Archiefpublicaties ontstaan. Geheel in lijn met de oorspronkelijke betekenis van het woord - volgens Van Dale: het geheel van door de kerk erkende Bijbelboeken - heeft deze canon de vorm gekregen van een lijst boeken, die in brede kring als klassiekers worden erkend. Drie gezaghebbende professoren uit Nederland en Vlaanderen hebben een Leeslijst samengesteld van boeken en artikelen die naar de mening van de redactie thuishoren in de bibliotheek van iedere Nederlandse of Vlaamse archivaris. Niet alleen archivarissen, maar iedere in archieven geïnteresseerde lezer zal in dit jaarboek veel van zijn gading kunnen vinden.

Het Jaarboek is echter veel meer dan alleen een literatuurlijst. De Leeslijst is in 12 rubrieken ingedeeld en de samenstellers hebben op iedere rubriek een beknopte inleiding geschreven waarin ze op informatieve wijze het belang van de opgenomen titels uiteenzetten. Deze inleidingen bieden een snelle toegang tot de verzamelde kennis over archieven. Dat reikt van de basiswerken voor het archiefvak en de geschiedenis ervan, tot de verschillende onderdelen uit de discipline zoals waardering-selectie-acquisitie, toegankelijk maken, terminologie, audiovisueel archief, records management en archiefgebruik. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de rol van het archief in de samenleving, aan archiefrecht, het beroepsprofiel en de ethiek van de archivaris.

De Leeslijst, met in totaal 243 titels, vermeldt voor elk van de twaalf onderdelen de belangrijkste titels. Een waarachtige canon van het archiefvak! Om het geheel compleet te maken zijn tien lastig te vinden artikelen uit deze lijst in dit boek herdrukt.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Bestel "Lezen!" in de webwinkel.

 


 

2006: Openbaarheid in historisch en hedendaags perspectief

Onder redactie van Marijke Bruggeman, Geert-Jan van Bussel, Jan Kompagnie en Hans Waalwijk.

Openbaarheid van archieven is één van de meest centrale begrippen binnen en buiten het Nederlandse archiefwezen. Hoewel het denken over openbaarheid van archieven de afgelopen twee eeuwen sterk is veranderd, is de kern steeds hetzelfde gebleven: toestaan of weigeren?

Daarnaast zijn de regels gewijzigd. Naast de Archiefwet bevatten ook andere wetten, met als belangrijkste de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) en de Wet bescherming persoonsgegevens (WBP), bepalingen over de openbaarheid van archieven. Dit alles, en het feit dat het overgebrachte archiefmateriaal recenter is geworden, heeft het onderwerp een complexiteit bezorgd die aanleiding geeft tot de nodige dilemma’s en discussies. Een actueel voorbeeld is de discussie over de openbaarheid van het rapport over de Hofmansaffaire uit 1956.

De complexe problematiek omtrent openbaarheid van archieven en informatie wordt in dit jaarboek in dertien artikelen behandeld, verdeeld over vier hoofdstukken. Het inleidende hoofdstuk richt zich op de betekenis van openbaarheid in verleden en heden. In het tweede hoofdstuk staat het juridische perspectief van de openbaarheid centraal. De bijdragen in het derde hoofdstuk willen de dagelijkse praktijk van de omgang met beperkt openbare archieven tonen. Telkens moet een afweging worden gemaakt tussen de bescherming van de levenssfeer van personen en de belangen van het archiefonderzoek en de geschiedschrijving. In het laatste hoofdstuk wordt de andere kant van openbaarheid onder de loep genomen: het geheim houden of zelfs bewust niet vastleggen van bepaalde informatie.

Met dit jaarboek hoopt de Stichting Archiefpublicaties een bijdrage te leveren aan de discussie over openbaarheid.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

 


 

2005: Audiovisueel; Van emancipatie tot professionalisering

Onder redactie van Paul Brood, Mieke Lauwers en Bert Hogenkamp.

Een beeld zegt meer dan honderd woorden, horen we vaak. Het is dan ook niet verwonderlijk dat beelden een belangrijke rol spelen in de nieuwsvoorziening en ook als historische bron een grote populariteit genieten onder historici en het brede historisch geïnteresseerde publiek. Met de opkomst van de fotografie in de negentiende eeuw, de film en video in de twintigste eeuw en internet in de afgelopen decennia hebben audiovisuele bronnen ook hun weg naar het archief gevonden. Daarmee worden archivarissen voor nieuwe problemen gesteld, niet alleen op het terrein van de conservering, maar ook op dat van de ontsluiting en de beschikbaarstelling van deze bronnen.

In dit jaarboek wordt in achttien artikelen een overzicht gegeven van wat zich op audiovisueel gebied heeft voorgedaan. Toverwoord is natuurlijk: digitalisering. De ontwikkeling van de digitale techniek heeft voor een revolutie gezorgd. De artikelen zijn geschreven door specialisten uit binnen- en buitenland en schetsen een beeld van de ontwikkelingen in de audiovisuele archivering sinds 1997; de oprichting van het Nederlands  Instituut voor Beeld en Geluid . Bij de samenstelling is nauw samengewerkt  met Beeld en Geluid,  het instituut dat zich bij uitstek bezig houdt met de conservering, ontsluiting en beschikbaarstelling van audiovisueel erfgoed.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

 


 

2004: Selectie; Waardering, selectie en acquisitie van archieven

Onder redactie van Paul Brood, Agnes Jonker, Paul Klep en Betty Lutke-Schipholt.

Selectie van archieven is al jaren een hot item. Selectie maakt de tongen los. Niet alleen bij archivarissen en DIV-medewerkers, ook bij archiefgebruikers en andere in archiefzaken geïnteresseerden. Selectie kan leiden tot vernietiging van archieven of tot overbrenging daarvan naar archiefbewaarplaatsen. Ook het verwerven van particuliere archieven kan bij tot de vaste selectieactiviteiten worden gerekend. En dat is nog niet alles. Selectie heeft niet alleen betrekking op papieren informatiedragers, maar ook op digitale archieven.

De drie in het jaarboek onderkende processen waardering, selectie en acquisitie zijn dynamisch van aard. Gebruikerseisen en -wensen, veranderende wet- en regelgeving, regionalisering, internationalisering, centralisatie en decentralisatie, automatisering en digitalisering: al deze omgevingsfactoren zijn van invloed op het selectieproces. Archieven waarvan in het verleden werd gezegd dat ze blijvend bewaard moesten worden, kunnen naar huidige inzichten wellicht worden vernietigd. In de toekomst is het misschien weer omgekeerd. Hetzelfde geldt voor acquisitie; particuliere archieven die we nu in archiefbewaarplaatsen willen hebben, werden vroeger zonder blikken of blozen toevertrouwd aan de papiercontainer.

In dit jaarboek wordt diep ingegaan op de verschillende aspecten die met waardering, selectie en acquisitie te maken hebben. In het onderdeel waarderingstheorie en de ontwikkeling van waarderingsmethoden en -strategieën is niet alleen een moderne klassieker van Terry Cook opgenomen, ook bijdragen van Agnes Jonker, Hans Waalwijk, Alice van Diepen en Paul Klep kunnen bijdragen tot inzicht in het theoretisch kader. Het tweede onderdeel van het jaarboek staat in het teken van de toepassingspraktijk. Met artikelen van Noor Schreuder, Nico van Egmond, Jelle Bosma, Carolien Schönfeld en Agnes Jonker worden meerdere tipjes van sluiers opgelicht over de mooie en de boze werkelijkheid. Het derde en laatste onderdeel behandelt enkele nieuwe instrumenten en inzichten. Peter Horsman, Hans Waalwijk en Ton Kappelhof gaan in op onderwerpen die variëren van kennistechnologie via geheugensystemen tot de omgang met persoonsgegevens en persoonsdossiers.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

 


 

2002-2003: Archiefgebruikers; Consumenten van het verleden

Onder redactie van Theo Thomassen.

Nog nooit is het archiefgebruik zo geweldig toegenomen en ook zo van karakter veranderd als de voorbije tien jaar. Zelfs de toestroom van genealogen in de jaren zestig en zeventig staat in geen verhouding tot wat de Nederlanders nu aan verleden consumeren. De digitale ontwikkelingen zijn daarvan de natuurlijk de oorzaak. Vele historische vragen zijn thuis al te beantwoorden.

Deze revolutie stelt zijn eisen aan de instellingen die archieven beheren en ter beschikking stellen. Dit S@P-jaarboek gaat diep in op deze problematiek. In vijftien artikelen komen vele aspecten aan de orde. Onder de noemer 'De erfgoedinstelling en haar publiek' zijn bijdragen opgenomen van Fred Schot, Jan Sas en Paul Post. Rode draad is de slogan: Ken uw publiek!

In het deel met de titel 'Onderzoekers in de studiezaal' staan artikelen van Christian van der Ven en Joost Salverda, Herman Bongenaar, Marthe Tholen en Reijer Rutgers. De nieuwsgierigheid wordt vooral geprikkeld door de artikelen onder de kop 'Onderzoekers in een digitale zoekomgeving'. Deze zijn voor een deel buitenlands (Elizabeth Yakel, Wendy M. Duff en Catherina A. Johnson), maar ook Nederlands (Sandra Sacher, Tamara Groot, Robert van Vuuren en C.N.J. van der Ven). Deze auteurs geven hun ervaringen in het archiefgebruik in het digitale tijdperk weer.

De inhoud van het jaarboek sluit zeer nauw aan bij de praktijk van bijna alle archivarissen, maar biedt tegelijk gelegenheid van reflectie. En dat blijft altijd nodig.

  

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

 


 

2001: Toegang; Ontwikkelingen in de ontsluiting van archieven

Onder redactie van Theo Thomassen, Bert Looper en Jaap Kloosterman.

Toegankelijkheid. Dit aloude kernbegrip uit de archivistiek heeft een nieuwe, actuele betekenis gekregen nu steeds meer gebruikers virtueel of in levende lijve de weg naar het archief weten te vinden. Voor vele nieuwe gebruikers is de klassieke inventaris geen vanzelfsprekend instrument meer. Zij zijn gewend met behulp van zoekmachines op internet de gewenste gegevens te vinden. Tegelijkertijd zijn de archieven en hun structuren niet radicaal vereenvoudigd. En dus is een dynamisch spanningsveld ontstaan tussen de kennis van de archivaris en de wensen van de klant. 

Dit jaarboek, onder redactie van Jaap Kloosterman, Bert Looper en Theo Thomassen, laat zowel de archivaris als de klant aan het woord. In beschouwingen van Eric Ketelaar, Theo Thomassen en de Leuvense historicus Jo Tollebeek komt de achtergrond van de toegankelijkheidsvraag aan de orde. Peter Horsman bespreekt de pogingen om een Nederlands archievenoverzicht tot stand te brengen. Lex Heerma van Voss en Hans de Valk toetsen de eerste PIVOT-resultaten op hun bruikbaarheid voor historisch onderzoek. Andere auteurs (onder wie Luciana Duranti, Rudi van Maanen en Chris Hurley) behandelen zowel de theorie als de praktijk van verschillende vormen van toegankelijkheid in binnen- en buitenland.
Tezamen bieden de veertien artikelen een actueel overzicht van een boeiend terrein.

Het jaarboek bevat een bijlage met een Nederlandse vertaling van Engelse archivistische begrippen. 

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

 


 

2000: Context; Interpretatiekaders in de archivistiek

Onder redactie van Peter Horsman, Eric Ketelaar en Theo Thomassen.

Onder context verstaat de archiefwetenschap de omgevingselementen die bepalen hoe en waar het archief wordt gevormd, gestructureerd en bevraagd. Kennis van de context stelt de beheerder en de gebruiker van archiefbescheiden in staat deze te interpreteren, ook als (en dat geldt voor papieren en digitale archieven) de oorspronkelijke omgeving waarin ze zijn ontstaan, niet meer bestaat.

In dit jaarboek wordt het begrip context vanuit verschillende gezichtspunten onder de loep genomen. Een aantal artikelen behandelt het context-begrip (o.a. metadata), anderen gaan in op theorie en praktijk van functioneel institutioneel onderzoek en op de waarde van context voor de gebruiker.

Het tiental bijdragen is van de hand van Nederlandse, Vlaamse en Amerikaanse auteurs. Voor het eerst worden ook producten van studenten in de archiefwetenschap aan de Hogeschool van Amsterdam en Universiteit van Amsterdam gepresenteerd: de vrucht van een doctoraalwerkcollege over 'Besturen door registratuur'.

Het jaarboek bevat een bijlage met een Nederlandse vertaling van Engelse archivistische begrippen.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

 


 

1999: Paradigma; Naar een nieuw paradigma in de archivistiek

Onder redactie van Peter Horsman, Eric Ketelaar en Theo Thomassen.

Tijdens de studiemiddag 'de nieuwe archivaris' op 15 oktober 1999 is het eerste S@P-jaarboek gepresenteerd.

In het archivistische vakgebied is een wetenschappelijke revolutie aan de gang die ingrijpende veranderingen teweegbrengt op ieder gebied. In de theorieën en methoden van de archiefwetenschap, in de omvang van het archivistische domein, in de maatschappelijke betekenis van het vak, in de manier waarop archivarissen hun beroep uitoefenen en in de wijze waarop ze zich als professie organiseren.

De redactie van het eerste jaarboek heeft een verzameling artikelen bijeen gebracht die elk afzonderlijk een belangrijk aspect van deze revolutie illustreren en die tezamen een helder inzicht geven in de huidige stand van zaken.

Het jaarboek bevat artikelen van o.a. de Canadees Terry Cooks, Australische collega's als Adrian Cunningham en Sue McKemmish (records continuüm) en een aantal Nederlandse auteurs onder wie Jan van den Broek, Hans Hofman, Peter Horsman, Eric Ketelaar en Theo Thomassen.

Dit jaarboek bevat een bijlage met een Nederlandse vertaling van Engelse archivistische begrippen.

 

Bekijk de inhoudsopgave.

Raadpleeg het jaarboek online.

  • Publicaties

    Publicaties De KVAN is betrokken bij uiteenlopende publicaties, zowel op papier als via internet. Uitgangspunt is naast het uitgeven van

    Lees meer
  • Archievenblad

    Het Archievenblad is het vakblad voor beroepsbeoefenaren in het archiefwezen. De artikelen informeren archivarissen, informatiemedewerkers, DIV'ers, educatieve medewerkers bij archiefdiensten,

    Lees meer
  • Contactgegevens Archievenblad

    ReactiesWilt u reageren op de inhoud van het blad of heeft u suggesties voor een artikel, neem dan contact op

    Lees meer
  • Lopende jaargang

    Inhoudsopgave Archievenblad jaargang 121 (2017): Inhoudsopgave 2017-10 Inhoudsopgave 2017-9 Inhoudsopgave 2017-8 Inhoudsopgave 2017-7 Inhoudsopgave 2017-6 Inhoudsopgave 2017-5 Inhoudsopgave 2017-4 Inhoudsopgave

    Lees meer
  • Informatie voor auteurs en redactiestatuut

    Informatie voor auteurs Klik hier voor de leidraad voor auteurs Klik hier voor de leidraad voor het schrijven van recensies

    Lees meer
  • 1
  • 2

Aanmelden voor de KVAN-BRAIN nieuwsbrief

* verplicht